Ustavne dileme

Predlog novog ustava Srbije ne dozvoljava naknadnu promenu statusa Kosova i Metohije, čak i ako bude doneta rezolucija kojom bi bilo predviđeno drugačije rešenje od sadašnjeg, odnosno onog koje govori da je ono deo Srbije.

Aleksandar Simić, član državnog tima za pregovore o budućem statusu Kosova i Metohije, kaže da oni koji tvrde suprotno, pozivajući se na član 16. predloga novog ustava Srbije, nisu u pravu.

"Rezolucije Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija ne spadaju u opšteprihvaćena pravila međunarodnog prava. To zna svaki student Pravnog fakulteta koji je na III godini položio ispit iz Međunarodnog javnog prava", kaže Simić za Danas.

Nezavisno - krajnje hipotetička situacija

U članu 16. predloga novog ustava se, između ostalog, navodi da su opšteprihvaćena pravila međunarodnog prava i potvrđeni međunarodni ugovori deo pravnog poretka Srbije, da se  neposredno primenjuju i da potvrđeni međunarodni ugovori moraju biti u skladu sa Ustavom.

"Pojedini domaći stručnjaci za međunarodno pravo to tumače kao automatsko ustavno priznavanje rešenja budućeg statusa KIM, čak ako on bude i u suprotnosti s Preambulom ustava, u kojoj se naglašava da je Kosovo deo Srbije", kaže Simić.

Simić naglašava da je beogradski pregovarački tim međunarodnoj zajednici i kosovskim Albancima ponudio potpisivanje međunarodnog ugovora oročenog na 25 godina, kojim bi bila garantovana suštinska autonomija Kosova, a koji bi, po potpisivanju, bio ratifikovan u Skupštini Srbije i prema Ustavu morao bi da bude u skladu s najvišim pravnim aktom Srbije.

Upitan šta se događa u slučaju da ne bude međunarodnog ugovora i da SB UN donese novu rezoluciju o Kosovu, Simić odgovara da je prerano govoriti o krajnje hipotetičnim situacijama jer tek predstoje održavanje referenduma, proglašenje ustava, donošenje ustavnog zakona i održavanje izbora u Srbiji.

Simić smatra da je donošenje nove rezolucije teoretski moguće, ali da je njegova procena da budući status Kosova neće biti utvrđen novom rezolucijom.

Todorić: Pitanje je sugestibilno

Vladimir Todorić, urednik Srpske pravne revije, kaže da se formulacija da opšteprihvaćena načela međunarodnog prava važe u unutrašnjem pravnom poretku ne može odnositi na buduću rezoluciju o Kosovu, čak i ako ona bude doneta na osnovu glave VII Povelje UN, koja podrazumeva obaveznost.

Todorić objašnjava da su opšteprihvaćena načela u stvari međunarodno običajno pravo i ne odnose se na međunarodne sporazume bilo kakve vrste, poput rezolucije. "Rezolucija bi bila pravni osnov svim drugim zemljama da priznaju buduće nezavisno Kosovo, ali ona neće imati obavezujuću snagu ni za koga, ni za članove SB, a naročito za nas", kaže on.

Todorić smatra i da referendumsko pitanje, "Da li ste za potvrđivanje novog ustava Srbije?" nije u potpunosti korektno i da nije postavljeno na ispravan način. "Nije najvažnije i najbitnije pitanje to što je ustav nov. Treba da piše da li ste za potvrđivanje predloga ustava Srbije. To je jedna vrsta sugestivnosti, naročito što će referendum trajati dva dana", smatra Todorić.