Kako se Evropa bori protiv nacizma

Delovi zakonodavstva koji regulišu oblast zagovaranja neke ideologije, slobode javne rečin ili političkog organizovanja različiti su od zemlje do zemlje, pa se države i na različite načine bore protiv neonacizma.

Neonacistička Nacionaldemokratska partija Nemačke postala je parlamentarna sila na nemačkom istoku, a njen cilj je ulazak u Bundestag. NPD otežava nemačkim političarima da "stanu na put" desničarima, najčešće popularnim među neobrazovanim i socijalno nižim slojevima. NPD je osnovan početkom šezdesetih i prema sopstvenim podacima okuplja više od 6.000 članova.

Polovinom avgusta Savezni ustavni sud Nemačke potvrdio je zabranu okupljanja neonacista, koju je pre toga izrekao Upravni sud Bavarske, povodom godišnjice smrti Hitlerovog zamenika Rudolfa Hesa.

Država primenjuje sva raspoloživa sredstva u suzbijanju neonacizma, mržnje prema strancima i radikalizma i finansijski podržava projekte borbe protiv neonacista.

Nedavno je, posle napada mladih desničara na jednu grupu Indijaca u nemačkom mestašcetu Migeln, u Saksoniji, država izdvojila dodatna finansijska sredstva za pomoć toj pokrajini u borbi prootiv neonacizma.

Vladajuće socijaldemokrate Kuta Beka predlažu ponovno pokretanje sudskog postupka za zabranu delovanja NPD-a, dok se demohrišćani kancelarke Angele Merkel pre zalažu za političku pobedu, izražavajući bojazan da bi još jedan neuspeo postupak zabrane pred sudom neonacistima samo dao krila.

Mađarska iskustva

U Mađarskoj bez ikakvih problema može biti osnovana bilo koja ekstremna organizacija jer su zakoni veoma liberalni. Država stupa na scenu tek kada njeni članovi nešto zgreše, odnosno izazovu nerede ili počnu da šire nacionalnu, versku i rasnu mržnju.

To se nedavno dogodilo s Mađarskom gardom, koja je registrovana kao kulturno udruženje za negovanje tradicija mađarskog naroda, mada su i njeni osnivači najavili da će se baviti drugim stvarima.

Iza Garde stoji krajnje desničarski Pokret za bolju Mađarsku Gabora Vone, koji je učestvovao na prošlim parlamentarnim izborima s Mađarskom partijom pravde i života, ali ni zajedno nisu bili ni blizu cenzusa od pet odsto.

Vona je rešio da radikalnijim potezima skrene na sebe pažnju, a garda, sa ikonografijom kakvu su koristili zloglasni mađarski fašisti iz II svetskog rata, njilaši, pokazala se kao dobar način da se steknu nove pristalice.

Sudski je, u poslednjih nekoliko godina, zabranjena samo mađarska filijala nemačke organizacije Krv i nož, a pod posebnom prismotrom policije su pripadnici više hungarističkih udruženja, koji otvoreno nastupaju protiv globalizma i "lihvarskog" kapitala, ali svojim i neprijateljima mađarskog naroda smatraju i Jevreje, Rome i imigrante.

Velika Britanija

U Velikoj Britaniji je prisutno nekoliko pokreta koji imaju status neonacističkih udruženja.

Većina njih se vezuje sa nacionalističku Britansku nacionalnu partiju, koja je legalna politička stranka i koja u nekoliko gradova u Engleskoj ima na izborima birane odbornike.

Skupovi te stranke se generalno ne zabranjuju jer je ona legalna, ali vlasti pomno prate sve što njeni lideri kažu u javnim istupima. Zavisno od toga šta govore, sledi i reakcija vlasti, pa se onda time bave sudovi.

Svaki čovek iz te partije pojedinačno pred sudom odgovara za ono šta je rekao, a suprotno je zakonu o javnim istupima, i do sada je nekoliko njih osuđeno na zatvorske kazne.

Mnogo su agresivniji mali ultradesničarski pokreti, koji uglavnom imaju status neonacista. Među njima se posebno izdvaja pokret Kombat 18, broj je određen po mestu u abecedi inicijala Adolfa Hitlera.

Neonacisti u Izraelu

Izraelce je početkom septembra u pravom smislu te reči šokirala vest o hapšenju grupe mladih imigranata iz SSSR-a, osumnjičenih za neonacističku aktivnost u jevrejskoj državi.

To je prva organizivana grupa neonacista ikada otkrivena u Izraelu. Osumnjičeni su napadali prolaznike, strane radnike, beskućnike homoseksualce i religiozne Jevreje i sve to snimali video kamerom. Planirali su navodno da slave Hitlerov rođendan u Memorijalnom centru holokaustra Jad Vašem u Jerusalimu.

Istraga je pokazala da je grupa osnovana pre godinu dana i sumnja se da ima veze s neonacističkim organizacijama u inostranstvu koje pokušava da imitira.

Po izraelskom zakonu se neonacistička aktivnost čak ni ne smatra krivičnim delom, već samo poricanje holokausta. Zato je protiv grupe uhapšenih podignuta optužnica za rasističke ispade.

Ministar javne bezbednosti Avi Dihter je rekao da jevrejska država neće žuriti da izmeni Zakon o povratku Jevreja, na osnovu kog su se uhapšeni mladići uselili u Izrael, već da će se slučaj pomno ispitati. Premijer Ehud Olmert smatra da izraelsko društvo nije položilo ispit iz obrazovanja i vaspitanja mladića.

Mnogi novi imigranti se u Izraelu osećaju kao stranci jer se nisu dobro uklopili u izraelsko društvo. Iako služe izraelsku armiju, osećaju se potisnutima jer žive u siromašnim kvartovima, u porodicama s malim primanjima.

Zato se njihovo ponašanje smatra nekom vrstom protesta, a problem je u tome što je taj fenomen uglavnom do sada ignorisan. Predstavnici nevladine organizacije Informacioni centar za žrtve antisemitizma kažu da slične grupe postoje u skoro svakom gradu u Izraelu.

Hrvatska: Jevrejin kao neonacista

U Hrvatskoj ne deluju organizovane neonacističke grupacije, već je težište stavljeno na izražavanje proustaških stavova koji još uživaju podršku nekih vanparlamentarnih stranaka, veteranskih udruženja i pojedinih crkvenih starešina i kulturnih radnika.

U Hrvatskoj je tokom devedesetih u okviru revidiranja istorije i revalorizacije uloge ustaškog režima bilo otvorene propagande Ante Pavelića i ustaša, a neki od njih doživeli su punu rehabilitaciju.

Neke stranke su u programu imale i pozitivan odnos prema klasičnom nacizmu, ali je to ipak bilo sporedno u odnosu na promovisanje ustaških ideja.

Režim Franje Tuđmana ipak nije legalizovao Novu hrvatsku desnicu, čiji je vođa i osnovač Mladen Švarc, Jevrejin rođen 1947. u Beogradu, jedini deklarisani fašista.

S grupicom istomišljenika, koju finansiraju neonacistički krugovi iz Nemačke i Holandije, odakle su regrutovani brojni dobrovoljci koji su se od 1991. do 1995. borili protiv Srba na hrvatskoj strani, on zagovara uvođenje diktature i fašizam i nacionalsocijalizam, negirajući žrtve u II svetskom ratu, pa ga često optužuju za antisemitizam.

U Hrvatskoj deluju i organizacije skinheada, koji s vremena na vreme prebijaju Rome ili strance iz afričkih i azijskih zemalja, o čemu se piše na stranicama tzv. crne hronike po novinama.

Oni povremeno na svojim Internet-stranicama najavljuju i napade na Srbe.

Mnogo su češće i opasnije pojave neoustavštva, čije se pristalice okupljaju na koncertima Marka Perkovića Tomsona, na komemoraciji poginulim ustašama na Blajburgu ili na nekim godišnjicama u Zadru, kada se javno pokazuju sa ustaškim kapama, zastavama i delovima ustaških uniformi i zagovaraju Nezavisnu Državu Hrvatsku na svojim Internet-stranicama.

U Zagrebu, brojne knjige o Hitleru često se stavljaju i u knjižarske izloge, a dela pojedinih ustaških zločinaca, na primer ministra prosvete Mile Budaka, potpisnika rasnih zakona, koji je 1941. i kasnije u Lici zagovarao istrebljenje Srba, uvršćena su u školske lektire.

Češka

U Češkoj, gradske vlasti Praga bile su prošle sedmice meta oštrih kritika jer su prvobitno dozvolile Mladim nacionalnim demokratama, iza kojih stoji neonacistički pokret Narodni otpor, da se 10. novembra, na 69. godišnjicu Kristalne noći, okupe u starom jevrejskom kvartu Jozefov u Pragu.

Gradska skupština kasnije je, ipak, zabranila taj skup jer bi mogao da izazove "širenje mržnje", a odluku o zabrani mogao bi da poništi jedino sud.

Pripadnici neonacističkog pokreta nazvali su svoju planiranu akciju "Protest protiv učešća Češke u okupaciji Iraka", iako mesto okupljanja zapravo nema nikakve veze ni s češkom vojskom, niti sa Irakom.

Na okupljanje je pozvao izvesni Erik Sedlaček, poznat policiji zbog ekstremizma i veza s neonacističkom i antisemitskom organizacijom Narodni otpor.

Narodni otpor je nastao od praškog dela češkog ogranka militantne neonacističke organizacije Krv i čast.Ta organizacija je, opet, deo međunarodne neonacističke grupe, koja veruje u nadmoć bele rase i otvoreno se izjašnjava za ideologiju nacionalsocijalizma.

Pored zabrane skupa na godišnjicu Kristalne noći, kada je izvršen prvi veliki nacistički progon Jevreja, gradske vlasti odbacile su drugi predloženi datum, 17. novembar, uz obrazloženje da je za tada zakazan jedan drugi skup.